Instytut Filozofii
Wydziału Humanistycznego

środa, październik 18, 2017
Rozmiar Tekstu

Stefan Pawlicki (1839-1916)

15

Stefan Pawlicki urodził się w Gdańsku, w dzieciństwie stracił rodziców. Gimnazja ukończył dzięki prywatnym stypendiom. We Wrocławiu studiował filologię klasyczną, następnie był guwernerem w Rogalinie u Raczyńskich. Po powrocie na studia zajął się filozofią i w roku 1865 obronił pionierską rozprawę doktorską nt. filozofii Schopenhauera. Następnie otrzymał docenturę w Szkole Głównej Warszawskiej, gdzie wykładał do roku 1868, kiedy to pod wpływem Piotra Semenenki dokonał się w nim przełom, wyjechał na studia do Rzymu i wstąpił do Zgromadzenia Zmartwychwstańców. Otrzymał także święcenia kapłańskie. W 1873 roku obronił doktorat z teologii nt. Trójcy św., po czym wykładał w rzymskich uczelniach. Od 1882 roku na stałe związał się z Krakowem, gdzie objął katedrę teologii, w kilka lat potem został członkiem czynnym Akademii Umiejętności i równolegle objął katedrę filozofii. Był dziekanem i rektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Swój bogaty księgozbiór podarował Bibliotece Jagiellońskiej. Pochowano go na Cmentarzu Rakowickim. W filozofii i teologii jego największą zasługą są prace historyczne, które obejmowały historię filozofii, nauki i chrześcijaństwa.

Stefan Pawlicki

Pracownicy Instytutu Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego opublikowali następujące teksty nt. jego życia i twórczości:

2008:

Tomasz Mróz, Metoda historii filozofii wedle Stefana Pawlickiego, "Rocznik Historii Filozofii Polskiej" t. I 2008, ss. 141-162. W artykule podjęto próbę rekonstrukcji założeń metody historii filozofii stosowanej przez Pawlickiego jak i rozbieżne oceny historyków, jakich ta metoda się doczekała. Artykuł można pobrać tutaj, bądź ze strony "Rocznika". Tomasz Mróz, Platon jako psychagog w ujęciu Stefana Pawlickiego, w: Polskie ethos i logos, pod red. Jana Skoczyńskiego, Kraków 2008, ss. 67-76. W artykule przedstawiono Pawlickiego interpretację filozofii Platona, w której akcentował on te składowe filozofii Platona, które zbliżały go do chrześcijaństwa.

2007:

Tomasz Mróz, Dialog Platona "Teajtet" w sporze między Stefanem Pawlickim a Wincentym Lutosławskim, w: Kolokwia Platońskie - Teajtet, "Collectanae Philosophicae" t. I, red. Artur Pacewicz, Wrocław 2007, ss. 201-213. W artykule tym szczególny nacisk położono na Teajteta, który - obok Fajdrosa - wywoływał najgorętsze spory między tymi dwoma historykami filozofii greckiej. Spór ten zasadniczo dotyczył miejsca Teajteta w chronologii dialogów i metody stylometrycznej. Tekst można pobrać tutaj.

2005:

Tomasz Mróz, Dwaj polscy badacze Platona: Stefan Pawlicki i Wincenty Lutosławski, w: Filozofia i czas przeszły : profesorowi Czesławowi Głombikowi w 70. rocznicę urodzin, red. B. Szotek, A. J. Noras, Katowice 2005, ss. 134-147. Tekst ten omawia genezę różnic w interpretacji Platona dokonanych przez tych dwóch historyków filozofii starożytnej. Różnice te wynikały z odmiennych metodologii badawczych i założeń światopoglądowych. Tomasz Mróz, Wincenty Lutosławski i Stefan Pawlicki. Spory i ich konsekwencje, w: "Prace Komisji Historii Nauki PAU", t. VII, Kraków 2005 (2006), ss. 292-322. Tekst stanowi poprawioną wersję referatu wydanego w 2004 r. W wersji wydanej w "Pracach..." do tekstu i aneksu dodano fragmenty zarejestrowanej po referacie dyskusji.

2004:

Tomasz MrózWincenty Lutosławski i Stefan Pawlicki : spory i ich konsekwencje: referat wygłoszony na posiedzeniu Komisji Historii Nauki PAU w dniu 23 czerwca 2004 r., Kraków 2004, ss. 32. Tekst tej broszury wydanej  przez KHN PAU stanowi referat wygłoszony podczas jednego z jej comiesięcznych posiedzeń. Omówiono w nim relacje między filozofami i ich konflikty osobiste, spory naukowe i światopoglądowe. Aneksem do tekstu głównego jest zachowana korespondencja między nimi, kótra pochodzi ze zbiorów Archiwum Nauki PAN i PAU i Biblioteki Jagiellońskiej.

1999:

Ryszard Palacz, Klasycy filozofii polskiej, Zielona Góra 1999. Rozdział XXII pt. Stefan Pawlicki czyli filozofia między klasyką a apologetyką, ss. 257-268. W rozdziale tym przedstawiono S. Pawlickiego i szereg różnorodnych dziedzin, którymi się zajmował. Zaakcentowano krytyczny i polemiczny charakter jego prac, ktore ze względu na wykształcenie i erudycję Pawlickiego stanowią dokument sporów światopoglądowych epoki.