Instytut Filozofii
Wydziału Humanistycznego

czwartek, sierpień 17, 2017
Rozmiar Tekstu

Tadeusz Czeżowski (1889-1981)

Józef Stanisław Tischner

Tadeusz Czeżowski urodził się w Wiedniu, we Lwowie ukończył gimnazjum i tam rozpoczął studia z matematyki, fizyki i filozofii, m.in. pod kierunkiem K. Twardowskiego, W. Witwickiego i J. Łukasiewicza. Przed I wojną był nauczycielem gimnazjalnym. W 1914 r. zdobył doktorat z filozofii i matematyki. Pełnił szereg funkcji administracyjnych na uniwersytecie (sekretarz kancelarii rektorskiej za kadencji Twardowskiego) i w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (jako urzędnik w okresie gdy ministrem był Łukasiewicz). W 1920 r. habilitował się we Lwowie, następnie przeniósł się do Wilna, gdzie dostał powołanie na stanowisko profesorskie. Okupację przetrwał w Wilnie, po II wojnie przesiedlono go do Torunia, gdzie przez szereg lat współtworzył środowisko naukowe i gdzie zmarł.

 

Tadeusz Czeżowski

Pracownicy i doktoranci Instytutu Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego opublikowali następujące teksty nt. jego życia i twórczości:

2013:

Joanna Zegzuła-NowakŻycie ‒ jego wartość i sens (w rozważaniach T. Czeżowskiego, T. Kotarbińskiego i H. Elzenberga), "Aspekty Filozoficzno-Prozatorskie" styczeń 2012 ‒ wrzesień 2013, nr (41-43)/(44-47), ss. 43-50.

2009:

Stefan Konstańczak, Tolerancja w świecie nauki – Tadeusz Czeżowski i Wincenty Lutosławski, "Ruch Filozoficzny" 2009, nr 4, s. 799-810. Artykuł koncentruje się zwłaszcza na wileńskim okresie pracy naukowej Czeżowskiego, w którym przez blisko 10 lat współpracował z Lutosławskim. W tekście podjęto próbę ukazania, jak dwie zupełnie odmienne charakterologicznie osobowości naukowe, które reprezentowały także dwa przeciwstawne sposoby filozofowania, mogły ze sobą w miarę bezkonfliktowo współdziałać.

Joanna Zegzuła-Nowak, Tadeusz Czeżowski a/i Henryk Elzenberg, w: Filozofia na rozdrożu : w 120. rocznicę urodzin Tadeusza Czeżowskiego, praca zbiorowa pod red. Wojciecha Słomskiego, Warszawa 2009, ss. 119-129. Artykuł prezentuje porównanie sylwetek naukowych Elzenberga i Czeżowskiego. Podkreślono specyfikę ich wzajemnej relacji, będącej przykładem, tego, że ludzi o odmiennych zapatrywaniach naukowo-badawczych mogą łączyć trwałe i wzajemnie inspirujące więzi. Wśród rozpatrywanych zagadnień znalazły się m.in.: próba powołania Elzenberga na Uniwersytet w Wilnie, zagadnienia metafilozoficzne, obiektywizm aksjologiczny, poznawcza rola intuicji, sprawdzalność ocen etycznych, czy nonkonformizm postawy naukowej.

2007:

Tomasz Mróz, Wincenty Lutosławski w Wilnie (1919-1931). Próby sprowadzenia M. Borowskiego, powołanie T. Czeżowskiego i doktorat B. Woyczyńskiego, "Kwartalnik Historii Nauki i Techniki" 2007 R. 52, nr 3/4, ss. 97-130. Artykuł ten, oparty głównie na archiwaliach Uniwersytetu Stefana Batorego przechowywanych w Wilnie, przedstawia ponad dziesięcioletni okres stabilnej pracy naukowej Lutosławskiego w jednym ośrodku. W artykule zwrócono uwagę na kulisy powołania T. Czeżowskiego.

2002:

Stefan Konstańczak, Tadeusz Czeżowski o sensie pracy naukowej, w: Tadeusz Czeżowski (1889-1981). Dziedzictwo idei: logika-filozofia-etyka, pod red. Włodzimierza Tyburskiego i Ryszarda Wiśniewskiego, Toruń 2002, ss. 283-295.

1999:

Ryszard Palacz, Klasycy filozofii polskiej, Warszawa - Zielona Góra 1999. Rozdział XXXI pt. Tadeusz Czeżowski i Jan Łukasiewicz czyli szkoła lwowsko-warszawska w działaniu, ss. 373-385. W tekście tym zaprezentowano Czeżowskiego jako organizatora, logika, etyka i dydaktyka, akcentując jego wielostronne zainteresowania.